AKTUALNO列I

 

 

Poeta niezwyk造 i zwyczajny czyli obchody Roku Czes豉wa Mi這sza w 安iebodzicach
04.10.2011 r.

W ramach obchod闚 roku Czes豉wa Mi這sza w Miejskim Domu Kultury odby造 si - organizowane przez Miejsk Bibliotek Publiczn - uroczysto軼i po鈍i璚one znakomitemu poecie, esei軼ie, pisarzowi, laureatowi literackiej nagrody Nobla z roku 1980.

D逝gie, tw鏎cze i niezwykle aktywne 篡cie Czes豉wa Mi這sza doczeka這 si kilku biografii. Go軼iem 安iebodzic by autor jednej z nich prof. Andrzej Zawada. W cyklu A to Polska w豉郾ie w roku 1996 ukaza豉 si biografia zatytu這wana po prostu Mi這sz. R闚nie tego samego dnia otwarta zosta豉 wystawa po鈍i璚ona poecie 安iat (poema naiwne). W swoim wyk豉dzie, po鈍i璚onym zar闚no 篡ciu jak i tw鏎czo軼i Mi這sza, prof. Zawada skupi si na kilku w徠kach - jego zdaniem bardzo interesuj帷ych. Zaliczy do nich wczesnowojenny epizod, kiedy po internowaniu z grup intelektualist闚 do Rumunii, Mi這sz przez dwa miesi帷e wraca do Wilna i podr騜 ta do dnia dzisiejszego owiana jest aur tajemnicy. Zapytany o to korespondencyjnie Mi這sz niczego jednak nie wyja郾ia. Odpowiedzi na to pytanie by kilkunastostronicowy list, w kt鏎ym wielokrotnie powtarzaj si okre郵enia "trudno to sobie wyobrazi", "tego si nie da opisa", "to jest nie do wyobra瞠nia", "ci篹ko jest o tym m闚i".

W czasie wojny Czes豉w Mi這sz, wcze郾iej pracownik Polskiego Radia, zatrudniony zosta jako pomocnik bibliotekarza w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie. Prof. Zawada om闚i jego tomik poezji konspiracyjnej, jak i antologi poezji polskiej wydan przez Mi這sza w roku 1942. Podkre郵ona tak瞠 zosta豉 niezwyk豉 aktywno嗆 intelektualna Mi這sza w czasie wojny, kiedy to nie tylko by wydawc innych poet闚, pisa w豉sn poezj, a r闚nocze郾ie prowadzi bardzo obfit korespondencj ze swoim przyjacielem Jerzym Andrzejewskim. Ze wzgl璠u na trudn wojenn rzeczywisto嗆, cz瘰te spotkania by造 niemo磧iwe i pisarze wymieniali si pogl康ami na r騜ne tematy w formie pisemnej. By to dialog dw鏂h eseist闚, obszerna analiza i diagnoza wojennej i spo貫cznej rzeczywisto軼i.

R闚nie z okresu wojny (1943) pochodzi poemat, kt鏎y by tematem prezentowanej wystawy. Na zawarto嗆 tomu 安iat poema naiwne sk豉daj si wierszyki, czy te formy wierszowane, kt鏎ymi ojciec obja郾ia 鈍iat swojemu dziecku. Mi這sz zastosowa tu konwencj bajkow, kt鏎a mog豉 by zrozumia豉 dla do鈍iadcze i wra磧iwo軼i dziecka, natomiast nie bardzo umieli sobie poradzi z ni p騧niejsi interpretatorzy poezji Mi這sza. Sam Mi這sz nazwa sw鎩 poemat metafizycznym.
Poet ci庵n窸o do 鈍iata w sensie zar闚no poznawczym jak i artystycznym. Zanim zdecydowa si na emigracj, w latach 1946 - 49 przebywa w Stanach Zjednoczonych, pe軟i帷 funkcj attach kulturalnego. Zajmowa si promocj kultury polskiej w USA, by豉 to te znakomita okazja do poznawania poezji ameryka雟kiej. Przeniesiono go nast瘼nie do ambasady polskiej w Pary簑, gdzie w roku 1951 ca趾owicie zerwa kontakty z krajem.

Czes豉w Mi這sz zdawa sobie spraw z tego, 瞠 w Polsce czas闚 stalinowskich nie b璠zie w stanie uratowa si jako tw鏎ca, je郵i b璠zie musia na這篡 kaganiec sobie samemu. Ukry si w Maissons Laffitte, u Jerzego Giedroycia, w tzw. Paryskiej Kulturze, kt鏎a by豉 nie tylko wydawnictwem, ale te przystani dla szukaj帷ych schronienia nowych emigrant闚 takich jak Mi這sz, H豉sko czy Pola雟ki. P騧niejszy czas to okres wyt篹onej pracy publicystycznej, s造nny tekst Nie opublikowany w roku 1951 oraz Zniewolony umys, ksi捫ka, kt鏎a wprowadzi豉 nazwisko Mi這sza w intelektualne kr璕i Europy.

W 鈍iecie Mi這sz przez lata postrzegany by jako pisarz polityczny. Zniewolony umys, Zdobycie w豉dzy a w ko鎍u Rodzinna Europa utrwali造 w 鈍iadomo軼i europejskiej wizerunek Mi這sza nie jako poety ale pisarza i to w dodatku kojarzonego z publicystyk polityczn.

W roku 1960 poeta otrzyma propozycj wyk豉d闚 z dw鏂h uniwersytet闚 ameryka雟kich. Skorzysta z zaproszenia Uniwersytetu w Berkeley, gdzie nast瘼nie pracowa do emerytury. By uwielbiany przez student闚, stanowi przyk豉d charyzmatycznego nauczyciela, niezale積ego, ale bardzo bezpo鈔edniego w kontaktach. Prowadzi wyk豉dy z literatur s這wia雟kich a potem - co uznawa za swoisty paradoks - z literatury rosyjskiej i fascynuj帷ego student闚 Dostojewskiego.
Ilo嗆 篡ciowych i tw鏎czych r鏊 Mi這sza by豉 ogromna: eseista, publicysta, t逝macz, wyk豉dowca, historyk literatury ( autor podr璚znika Historia literatury polskiej). Jako poeta zaistnia w Ameryce do嗆 p騧no, bo dopiero na pocz徠ku lat siedemdziesi徠ych, ale od razu zosta zauwa穎ny i doceniony. By laureatem wielu nagr鏚 m.in. Guggenheima, Medal of Art oraz zwanej "ma造m Noblem" - nagrody im. Neustadt.

Jak m闚i prof. Andrzej Zawada, warunkiem koniecznym otrzymania Nobla jest obecno嗆 tw鏎cy w t逝maczeniach na g堯wne j瞛yki 鈍iata. Przyk豉dem jest tu Wis豉wa Szymborska, kt鏎ej tw鏎czo嗆 znakomicie si przek豉da, a ponadto jest czytelna i zrozumia豉 dla czytelnik闚 na ca造m 鈍iecie. To tajemnica jej Nobla i jej geniuszu.

Prof. Zawada mia okazj spotyka si z Czes豉wem Mi這szem kilkakrotnie. Podkre郵a niezwykle ciep造 stosunek poety do swojej publiczno軼i, jak i niebywa陰 cierpliwo嗆 poety. Je郵i trzeba by這 - m闚i prof. Zawada - to Mi這sz przez trzy godziny podpisywa swoje ksi捫ki po spotkaniu autorskim. I to wcale nie anonimowo, ale "dla Jasia" czy "dla Marysi".

Ma貪orzata Grudzi雟ka

   

   

   

   

   

   
 
   
 

fot. MDK 安iebodzice

 

 

  •   strona g堯wna  •  do g鏎y  •